Paddenstoelen zijn schimmels, maar niet elke schimmel maakt een paddenstoel. En laat ik eens beginnen met dit weetje: wist je dat naar schatting 90% van de schimmels nog niet in kaart is gebracht? Dat wil zeggen dat we tot nu toe nog maar een krappe 10% aan informatie hebben over de schimmels op onze wereld. Shocking! Want dat is weinig… maar wat weten we wel?
Het grootste gedeelte van een paddenstoel zit onder de grond.
Een paddenstoel is het vruchtlichaam van de schimmel, maar het grootste gedeelte van die schimmel zit onder de grond en zien we niet eens. Die schimmeldraden maken een gigantisch netwerk onder de grond en wanneer de omstandigheden precies goed zijn, kan er een paddenstoel groeien.
Paddenstoelen zijn geen planten, en ook geen dieren
Vroeger dacht men dat paddenstoelen en schimmels bij het plantenrijk hoorden, maar inmiddels weten we dat dit een verkeerde aanname was. Op celniveau heeft een schimmel meer overeenkomsten met dieren dan met planten, maar dat betekent natuurlijk niet dat het dieren zijn. Schimmels zijn zo verschillend van zowel planten als dieren, dat ze hun eigen rijk in de biologie vormen: het Schimmelrijk.
Schimmels zijn opruimers
Ok, je zal zelf je beschimmelde boterham op tijd weg moeten gooien, maar echt opruimer is natuurlijk de schimmel. We noemen ze ook wel reducenten, wat wil zeggen dat schimmels in staat zijn om stoffen af te breken tot ze in zodanig kleine deeltjes opgebroken zijn dat planten en andere organismen ze weer vrij op kunnen nemen. Ze maken dus eigenlijk voedsel voor hun omgeving, naast dat ze natuurlijk voedsel voor zichzelf maken.
Het dradennetwerk van schimmels is essentieel voor een gezond bos
Schimmels vormen draden (hyfen) onder de grond. Deze draden wisselen onder andere voedingstoffen en informatie over omgeving op een razendsnelle manier uit. Veel planten en bomen hebben dit netwerk hard nodig, wat me op het volgende weetje brengt:
Bomen en planten werken samen met schimmels
Door die draden in de grond (wat we ook wel een myceliumnetwerk noemen) kunnen planten en bomen er hun voordeel mee doen. Eerder vertelde ik al dat schimmels opruimers zijn. Doordat ze (dood) materiaal opruimen, leveren ze ook voedingsstoffen voor hun omgeving. De voedingsstoffen die de schimmel zelf niet nodig heeft staan ze af aan de wortels van bomen en andere planten in hun omgeving, die op hun beurt weer voedingsstoffen afstaan die zij over hebben. Zo hebben ze allebei voordeel van deze samenwerking.
Het grootste organisme ter wereld is een schimmel
In de Blue Mountains in Oregon groeit een honingzwam die maar liefst 2400 jaar oud is en ongeveer 4 hectare (ongeveer 2000 voetbalvelden) groot is. Door middel van DNA onderzoek hebben ze het dradennetwerk van deze schimmel in kaart kunnen brengen en de grootte kunnen berekenen.
Schimmels zorgen voor medicijnen
Naast opruimers zijn bepaalde schimmels blijkbaar ook nog eens geneeskrachtig. Denk bijvoorbeeld aan penicilline, dat in 1928 bij toeval ontdekt werdndoor de Britse arts en microbioloog Alexander Fleming. Hij ontdekte dat de schimmel Penicillium antibacteriele eigenschappen had, waar later de welbekende antibiotica uit ontwikkeld werd.
Op een vliegenzwam zitten meestal geen vliegen
Deze mooie paddenstoel krijgt zijn reputatie door de aanwezigheid van het stofje muscimol, wat inwerkt op het centrale zenuwstelsel. De psychoactieve stoffen in deze paddenstoel konden je het gevoel geven dat je kon vliegen, vandaar dat ze deze paddenstoel de naam ‘ Vliegenzwam’ hebben gegeven. Eigenlijk heet ze Amanita muscaria.
Van een inktzwam kun je echt inkt maken
De geschubde inktzwam is een bijzondere paddenstoel. Hij komt vrij snel op, laat dan even zijn prachtige hoed zien en is binnen een paar dagen helemaal verdwenen. De hoed van de paddenstoel wordt namelijk in een rap tempo vloeibaar. Deze vloeistof is zo zwart als inkt en bevat miljoenen sporen. Van deze vloeistof kun je inkt maken, al vraagt dat wel een goed recept en wat aanpassingen, anders gaat je versgemaakte inkt namelijk al snel schimmelen (wat ook wel weer ironisch is).
Nou zijn er nog veel meer weetjes én fabels te vinden over paddenstoelen en schimmels, maar laten we het voor nu hierbij houden.

